Αρχική Σελίδα

Ψίθυροι | Εκδόσεις Περιοδικών - Εφημερίδων | Ηπείρου 2, 66100 Δράμα | Τηλ: 25210 36 700 | info@psithiri.gr

ΘΕΜΑΤΑ & ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ


Δημήτρης Φλαμούρης

Μαθηματικός / Θετικός Ψυχολόγος

 

 

 

Ο Δημήτρης Φλαμούρης είναι γέννημα θρέμμα δραμινός. Από μικρός του άρεσε να λύνει μαθηματικά προβλήματα. «Δώσε μου ασκήσεις και πάρε μου την ψυχή», έλεγε τότε. Σπούδασε μαθηματικός στη Θεσσαλονίκη και συνέχισε τις σπουδές του στο Λονδίνο, όπου απέκτησε μεταπτυχιακό και διδακτορικό τίτλο στα χρηματοοικονομικά μαθηματικά. Εργάστηκε σε επενδυτικές τράπεζες για περίπου δέκα χρόνια μέχρι που πήρε την απόφαση να γυρίσει στην Ελλάδα.

Αναθεώρησε τα πάντα σε κάποια φάση της ζωής του και ξεκίνησε την αναζήτηση να βρει ποιος είναι …τότε αποφασίζει να σπουδάσει ψυχολογία.

Το βιβλίο του «Ψυχο-λογικές Σχέσεις» είναι ένας συνδυασμός της μαθηματικής και της ψυχολογικής του ιδιότητας και προσεγγίζει τις ανθρώπινες σχέσεις με δομημένο και αλγοριθμικό τρόπο.

 

- Είστε ευτυχισμένος με ό,τι έχετε κάνει μέχρι σήμερα στη ζωή σας; Πάντα αυτό θέλατε να κάνετε;

- Είμαι πολύ ευτυχισμένος με αυτό που κάνω σήμερα η αλήθεια είναι. Η επαφή που έχω με τους ανθρώπους και η αίσθηση ότι κάνω τη διαφορά στη ζωή κάποιου είναι απίστευτο συναίσθημα. Με γεμίζει πάρα πολύ. Θα έλεγα ψέμματα όμως αν έλεγα ότι αυτό ήταν το όνειρό μου από μικρός. Από μικρός το μόνο που ήθελα να κάνω ήταν να λύνω μαθηματικά προβλήματα. «Δώσε μου ασκήσεις και πάρε μου την ψυχή», έλεγα τότε. Οπότε την ψυχολογία δεν την είχα σκεφτεί ποτέ, πρέπει να ομολογήσω.

 

- Πώς προέκυψε λοιπόν, η νέα αυτή κατεύθυνση;

- Ήταν μια σταδιακή διαδικασία. Άρχισε όταν έκανα για πρώτη φορά ο ίδιος θεραπεία. Μετά από ένα διαζύγιο είχα στεναχωρηθεί πάρα πολύ και αναζήτηση βοήθεια από έναν ειδικό. Ήταν μια φάση της ζωής μου όπου αναθεωρούσα τα πάντα και έψαχνα να βρω το ποιος είμαι. Η θεραπεία με οδήγησε να ανακαλύψω κρυφές πλευρές του εαυτού μου και να επίσης να ανακαλύψω τον κόσμο του συναισθήματος. Έτσι άρχισα να διαβάζω βιβλία ψυχολογίας μετά μανίας ώστε να ρίξω φως στις άγνωστες πτυχές της προσωπικότητάς μου. Κάθε βιβλίο μου έδειχνε και κάτι διαφορετικό, καθώς και η δική μου ικανότητα κατανόησης εξασκούνταν.

 

- Έτσι αποφασίσατε να γίνετε ψυχολόγος;

- Όχι, ακριβώς. Διάβαζα όλα αυτά τα βιβλία αποκλειστικά για δική μου χρήση. Για ναικανοποιήσω τις δικές μου ανάγκες. Όχι για να βοηθήσω άλλους ανθρώπους. Κάποια στιγμή όμως σκέφτηκα: «Διαβάζω τόσο πολύ ψυχολογία, μήπως να πάρω και ένα πτυχίο;» Και έτσι αποφάσισα να σπουδάσω ξανά ψυχολογία. Μάλιστα επέλεξα το Λονδίνο γιατί έχω περάσει μεγάλο μέρος της ζωής μου εκεί και μου είχαν λείψει τα αγγλικά! Επίσης, ήταν ένα καλό πανεπιστήμιο στον τομέα μας και σου έδινε την ικανότητα να πάρεις το πτυχίο εξ αποστάσεως. Ήταν καταπληκτική εμπειρία. Ταυτόχρονα απομακρυνόμουν ψυχικά όλο και περισσότερο από τα χρηματιστηριακά μέχρι που είπα ότι «αν δεν προσπαθήσω στον τομέα της ψυχολογίας θα το μετανιώνω μια ζωή». Τότε αποφάσισα να εγκαταλείψω τα οικονομικά. Διατήρησα μόνο τη συνεργασία μου με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου δίδασκα ένα μάθημα σε ένα μεταπτυχιακό.

 

- Ήσασταν χρόνια στο Λονδίνο, όπως είπατε, αλλά εργαζόσασταν σε άλλον τομέα. Όχι στην ψυχολογία.

- Ναι, όντως. Ήμουν τραπεζικός. Βλέπεις, σπούδασα μαθηματικός στη Θεσσαλονίκη και μετά συνέχισα τις σπουδές μου στο Λονδίνο, όπου απέκτησα μεταπτυχιακό και διδακτορικό τίτλο στα χρηματοοικονομικά μαθηματικά. Μετέπειτα, δούλεψα σε επενδυτικές τράπεζες για περίπου δέκα χρόνια μέχρι να πάρω την απόφαση να γυρίσω.

 

- Πολύ διαφορετική ζωή από αυτή που κάνετε τώρα υποθέτω.

- Ναι, πάρα πολύ. Δούλευα 12-14 ώρες την ημέρα. Η ζωή μου ήταν γεμάτη υπολογιστές, οθόνες, χρηματιστήρια, αριθμούς. Είχε και τα καλά της βέβαια. Οι απολαβές ήταν πολύ καλές. Είχα συνηθίσει να τρώω σε εστιατόριο με αστέρια Μισελέν (διεθνές σύστημα αναγνώρισης των εστιατορίων) μια φορά το μήνα, να πηγαίνω ταξίδια σε ακριβούς προορισμούς, να οδηγώ σπορ αυτοκίνητα. Δεν είμαι αγνώμων. Ταξίδεψα σε όλο τον κόσμο και έζησα εμπειρίες που δύσκολα θα ζούσα αν δεν εργαζόμουν στον τομέα που ήμουν. Αν δεν είχα βιώσει εκείνα τα τόσο καλά χρόνια ίσως να ήταν πιο δύσκολο το να κάνω τη στροφή που έκανα σήμερα.

 

- Αν ήταν τόσο καλά όσο λέτε, τότε γιατί τα παρατήσατε και γυρίσατε; Και μάλιστα μέσα στην κρίση;

- Καλή ερώτηση! Γύρισα στην Ελλάδα το 2009. Ακριβώς πριν αρχίσει η κρίση. Το πέτυχα διάνα... Ο λόγος που γύρισα τότε ήταν γιατί σκέφτηκα: Ποιο είναι το νόημα της ζωής; «Να έχω γίνει πλούσιος στα 50 μου και να μην έχω δει το φως της μέρας; Να ζω για να δουλεύω;» Ήμουν σε ένα χρυσό κλουβί και αποφάσισα να γυρίσω στην Ελλάδα και ας βίωνα μια γενναία μείωση των εισοδημάτων μου. Τουλάχιστον θα είχα περισσότερο ελεύθερο χρόνο και ομορφότερα μέρη να τον ξοδέψω. Προτίμησα την ποιότητα ζωής από τον πλούτο.

 

- Πιστεύετε ότι δικαιωθήκατε από την επιλογή σας;

- Εκ των υστέρων, ναι. Το ενδιαφέρον ήταν πως όταν γύρισα, ενώ είχα πολύ περισσότερο ελεύθερο χρόνο, δεν εκμεταλλευόμουν όπως νόμιζα ότι θα το έκανα. Δηλαδή όταν πήγα στην Αθήνα είχα τη φαντασίωση ότι θα πηγαίνω στις εκθέσεις φωτογραφίας, θα παρακολουθώ τα θέατρα και θα κάνω μια ζωή πιο χαλαρή και κουλτουριάρικη... Αντί γι αυτό βρήκα το εαυτό μου να κάνει ακριβώς τα ίδια πράγματα όπως και στο Λονδίνο, απλά τα άπλωνα σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Δεν τα πίεζα. Και αυτό είναι κάτι που δεν συνειδητοποιούμε οι άνθρωποι. Πόσο λίγο ρόλο παίζουν οι εξωτερικές συνθήκες για τη δική μας ευτυχία. Για τη δική μας συναισθηματική κατάσταση.

 

- Τι εννοείτε; Δεν μας επηρεάζει το περιβάλλον στο πόσο ευτυχισμένοι νιώθουμε;

- Σαφώς μας επηρεάζει. Αλλά πολύ λιγότερο από όσο θέλουμε να πιστεύουμε. Ξέρεις τι έχουν δείξει οι έρευνες της Θετικής Ψυχολογίας; Έδειξαν πως η ευτυχία μας εξαρτάται κατά 50% από τα γονίδιά μας, κατά 40% από τον τρόπο σκέψης και δράσης μας και κατά 10% μόνο από τις εξωτερικές καταστάσεις. Εμείς όλοι μας εστιάζουμε στο να αλλάξουμε τη ζωή μας ενώ είναι πολύ πιο αποτελεσματικό να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τη ζωή μας. Να αλλάξουμε το πώς την αντιμετωπίζουμε. Εγώ ήμουν στην Αγγλία και δεν ήμουν ευχαριστημένος από το πώς ήταν η ζωή μου. Γύρισα στην Ελλάδα και πάλι δεν ήμουν ευχαριστημένος. Γιατί δεν ήμουν ευχαριστημένος μέσα μου. Ο Σωκράτης έχει πει πως «Αυτός που δεν είναι ευχαριστημένος με όσα έχει, δε θα είναι ευχαριστημένος και με όσα θα ήθελε να έχει».

 

- Είπατε μεγάλη κουβέντα τώρα...

- Όχι εγώ, ο Σωκράτης! Το ίδιο έχει πει και ο Καζαντζάκης. Είπε ότι «η ευτυχία δεν είναι ούτε ψηλά στον ουρανό, ούτε κάτω στη γη. Είναι στο μπόι μας.» Είναι στο ύψος μας δηλαδή. Είναι προσιτή σε εμάς. Αρκεί να σκεφτούμε γι’ αυτά που έχουμε λίγο διαφορετικά. Για παράδειγμα κάποιος που ζει στη Δράμα μπορεί να λέει: «Δε μου αρέσει που είμαι σε μια μικρή πόλη. Δε δίνει πολλές ευκαιρίες και θα ήθελα να πάω στην Αθήνα, όπου γίνονται περισσότερα πράγματα» Ένας Αθηναίος θα μπορούσε επίσης να πει: «Δεν αντέχω την κίνηση και τη βρωμιά και τους ρυθμούς της Αθήνας. Μακάρι να ζούσα στη Δράμα να ήμουν κοντά στη φύση και να είχα την ηρεμία μου.» Δεν είναι οι εξωτερικές συνθήκες οι οποίες καθορίζουν το πόσο ευτυχισμένοι νιώθουμε. Είναι το πώς τις αντιμετωπίζουμε. Αυτό που έχει σημασία είναι το που εστιάζουμε. Το ίδιο ισχύει και για τος ανθρώπους φυσικά. Όπως λέω και στο βιβλίο μου ο κάθε άνθρωπος είναι σαν ένα τριαντάφυλλο. Αν πεις ότι έχει υπέροχο άνθος θα έχεις δίκιο. Αν πεις ότι έχει αγκάθια, επίσης θα έχεις δίκιο. Το που θα επιλέξεις να εστιάσεις θα καθορίσει και το τι θα δεις. Θα καθορίσει και τη δική σου συναισθηματική κατάσταση.

- Αναφέρατε το βιβλίο σας. Θέλετε να μας πείτε δυο κουβέντες για το πώς προέκυψε;

- Το βιβλίο μου «Ψυχο-λογικές Σχέσεις» είναι ένας συνδυασμός της μαθηματικής και της ψυχολογικής μου ιδιότητας. Όπως φαίνεται και από τον τίτλο προσεγγίζω λίγο διαφορετικά τις ανθρώπινες σχέσεις από ό,τι ένας ψυχολόγος.

Από μικρός ήθελα να καταλαβαίνω το πώς λειτουργούν τα πράγματα, έτσι μετέφερα αυτή τη διερευνητική διάθεση και στον τομέα των ανθρωπίνων σχέσεων. Όταν έκανα την προσωπική μου θεραπεία συζητούσα με πολλούς φίλους και φίλες και προσπαθούσα να αναλύω τις καταστάσεις με ένα αρκετά δομημένο και αλγοριθμικό τρόπο. Με τον τρόπο που είχα μάθει να σκέφτομαι.

Οι φίλοι μου βρήκαν τον τρόπο ιδιαίτερο βοηθητικό και μου είπαν: «Πολύ ωραία τα λες! Δε γράφεις ένα βιβλίο;» Και κάπως έτσι έγραψε τις Ψυχο-λογικές Σχέσεις. Δεν είχα σκεφτεί ποτέ να γράψω βιβλίο από μόνος μου.

 

- Σε ποιους απευθύνεται;

- Το βιβλίο απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους που θέλουν να μάθουν λίγα πράγματα περισσότερα για τον εαυτό τους αλλά και να κατανοήσουν τους άλλους. Είναι ένας πολύ προσιτός οδηγός κατανόησης των ανθρωπίνων σχέσεων. Έχει διαβαστεί από άτομα ηλικίας 16 έως 76... Έχω πάρει πολύ ενθαρρυντικά σχόλια από τόσους αναγνώστες. Ένα από τα πιο όμορφα σχόλια που πήρα ήταν όταν μια κυρία μου είπε ότι το βιβλίο μου της το έκανε δώρο μια φίλη της και της έσωσε τον γάμο! Είδε τα πράγματα πολύ διαφορετικά και έμεινε στη σχέση της. Αυτή είναι και η μεγαλύτερη ανταμοιβή για ένα συγγραφέα.

 

- Για τη συγγραφή του βιβλίου σας παρατηρούσατε τις σχέσεις των ανθρώπων γύρω σας ή απλά σας ήρθε αυθόρμητα η συγγραφή του;

- Το βιβλίο είναι στην ουσία στο αποτέλεσμα όλων των συζητήσεων που έχω κάνει με τους φίλους μου. Το βιβλίο, λοιπόν, είναι γραμμένο σε μορφή διαλόγου και ακολουθεί τη ροή μιας συζήτησης. Είναι ιστοριούλες. Συζητήσεις που όλοι έχουμε κάνει. Αυτό διευκολύνει την ταύτιση με τους χαρακτήρες.

Μου έχουν πει δεκάδες αναγνώστες πόσο εύκολα αναγνωρίζουν τον εαυτό τους μέσα στις ιστορίες. Διότι η γλώσσα είναι η καθομιλουμένη. Όχι η ξύλινη γλώσσα της θεωρίας. Ταυτόχρονα, ακούγονται όλες οι απόψεις. Ακόμα και οι αντιρρήσεις. Θέλω ο αναγνώστης να πείθεται από ό,τι διαβάζει. Να μην το πιστεύει μόνο και μόνο επειδή το γράφει ένα βιβλίο. Γι’ αυτό το λόγο νομίζω έχει και την απήχηση που έχει. Μέσα σε ένα χρόνο έχει κάνει τέσσερις εκδόσεις και ψηφίστηκε στα δέκα καλύτερα του Public στην κατηγορία Ευ ζην.

 

- Ταιριάζουν τελικά τα μαθηματικά με την ψυχολογία;

- Όπως αναφέρω στο βιβλίο αρχικά η μετάβασή μου από τα μαθηματικά στην ψυχολογία μου έμοιαζε σαν ένας παλαιστής σούμο να πάει να κάνει μπαλέτο... Προς μεγάλη μου ανακούφιση στο πρώτο μάθημα στο πανεπιστήμιο μας είπαν ότι ο ψυχολόγος πρέπει πρώτα από όλα να σκέφτεται λογικά. Να έχει κριτική σκέψη. Αυτό με ανακούφισε ιδιαίτερα. Οι άνθρωποι έχουμε την τάση να επαναλαμβάνουμε συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς. Αυτό θέλει το μάτι ενός εξωτερικού παρατηρητή για να το αντιληφθεί ορθώς. Γιατί συχνά τα μοτίβα τα οποία ακολουθούμε δεν είναι καθόλου λογικά. Είναι όμως ψυχο-λογικά.

 

- Μπορείτε να αναφέρετε ένα παράδειγμα;

- Βεβαίως. Αν υποθέσουμε πώς κάνουμε σχέσεις με κριτήριο να είμαστε ευτυχισμένοι τότε πολλές από τις επιλογές μας φαίνονται παράλογες. Αν όμως υποθέσουμε ότι κάνουμε σχέσεις για να επαναλάβουμε γνώριμα μοτίβα, για να ξαναζήσουμε καταστάσεις τις οποίες ζήσαμε στην παιδική μας ηλικία, τότε ξαφνικά όλες μας οι επιλογές εξηγούνται. Γίνονται ψυχο-λογικές. Στις σχέσεις δε μας ελκύει το ευχάριστο. Μας ελκύει το γνώριμο. Αυτό αν δεν το καταλάβουμε θα συνεχίσουμε να χτυπάμε το κεφάλι μας στον τοίχο πώς έγινε και πέσαμε πάλι στην ίδια κατάσταση. Πώς γίνεται και ξαναζούμε το ίδιο σενάριο.

 

- Αυτό που λέτε τώρα είναι πολύ περίεργο. Δε μας ελκύει το ευχάριστο; Πώς γίνεται αυτό; Δηλαδή, θέλουμε να ταλαιπωρούμαστε;

- Ας ξεκαθαρίσω το εξής. Όταν λέω θέλουμε εννοώ τι θέλουμε βαθιά μέσα μας. τι βαθυθέλουμε όπως λέω στο βιβλίο. Άλλο τι θέλουμε με το μυαλό μας και άλλο τι θέλει το υποσυνείδητό μας. Με αυτή τη διάκριση λοιπόν, δε βαθυθέλουμε να ταλαιπωρούμαστε. Αλλά ούτε και να περνάμε καλά. Βαθυθέλουμε να επαναλάβουμε τον τρόπο που μάθαμε να σχετιζόμαστε όταν ήμασταν μικρά παιδιά. Όποιος και αν ήταν αυτός. Αν οι γονείς μας, μας αγαπούσαν και μας φρόντιζαν τότε είναι πιο πιθανό να βαθυθέλουμε ο σύντροφός μας να μας αγαπάει και να μας φροντίζει. Αν οι γονείς μας, μας μείωναν και μας ακύρωναν συχνά τότε είναι πιο πιθανό να βαθυθέλουμε να μας μειώνει ο σύντροφός μας και να μας ακυρώνει. Βαθυθέλουμε το οικείο, όχι το ευχάριστο.

 

- Και μετά θα μας αρέσει αυτό;

- Όχι δε θα μας αρέσει. Θα βιώνουμε μια δυσφορία αν μας ακυρώνει ο σύντροφός μας. Θα τσατιζόμαστε. Αλλά δε θα μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτό. Κάτι μέσα μας θα νιώθει οικεία σε αυτή την περιοχή. Θα νιώθουμε ότι ξέρουμε πώς να το διαχειριστούμε. Είναι σαν να έχεις μείνει μια ζωή σε ένα μικρό σπιτάκι και ξαφνικά σου πουν «ορίστε μια μεγάλη έπαυλη». Μπορεί να φαίνεται ωραία εκ πρώτης όψεως αλλά μετά θα πρέπει να φροντίσεις τον κήπο, τον κηπουρό, την πισίνα, τα αυτοκίνητα, τις υποθέσεις όλες, τα άλογα τι θα γίνουν να πληρώσεις γι’ αυτά κοκ. Οπότε θα πεις, «Καλά ήμουν στην ησυχία μου. Τουλάχιστον εκεί ξέρω τι να κάνω. Δεν είναι μεγάλο αλλά το φέρνω βόλτα». Έτσι και με τις σχέσεις. Αν έχεις μάθει από μικρός να σε ακυρώνουν και μετά γνωρίσεις κάποιον που θα σου φέρεται όμορφα, ενώ θα σου αρέσει επιφανειακά εν τούτοις δε θα σου είναι ψυχικά οικείο. Δε θα το βαθυθέλεις. Θα το νιώθεις ξένο. Έτσι θα πεις: «Εντάξει δε λέω καλό παιδί. Αλλά δε μου βγάζει κάτι. Δεν έχουμε χημεία.» Στην ουσία λες: δεν αναγνωρίζω σε αυτόν τα μαρτύρια της παιδικής μου ηλικίας...

 

- Είναι λοιπόν, πολύπλοκες οι ανθρώπινες σχέσεις;

- Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι ό,τι πιο πολύπλοκο υπάρχει στον κόσμο. Δυο διαφορετικοί ψυχισμοί, ο καθένας με τις δικές του αποσκευές έρχονται σε επαφή. Θέλουμε τόσο πολύ να σχετιστούμε. Είναι στο DNA μας. Είναι στη φύση μας. Όμως είναι τόσο δύσκολο στην πράξη να συμβεί αυτό με αποτελεσματικό τρόπο. Μπορεί να λέμε πως όλοι θέλουμε αγάπη, αλλά το τι σημαίνει αγάπη για τον καθένα είναι εντελώς μοναδικό. Ο καθένας έχει τα δικά του χούγια. Τον τρόπο που εκείνος μεγάλωσε. Έτσι αναγκαστικά αυξάνεται η πολυπλοκότητα.

 

- Κατά ποσό η οικονομικοπολιτική κατάσταση έχει επηρεάσει τις σχέσεις μας με τους συνανθρώπους μας;

- Δεν είμαι σίγουρος ότι τις έχει επηρεάσει και πολύ. Μπορεί να μας αρέσει να λέμε ότι έχουν επηρεαστεί αλλά πραγματικά πιστεύω ότι δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο αν το σκεφτούμε λίγο πιο προσεχτικά. Δηλαδή, η κρίση σίγουρα έχει φέρει μεγαλύτερη δυσκολία οπότε σχέσεις οι οποίες ήταν αρκετά επιφανειακές και στηριζόντουσαν στην ύπαρξη «εύκολων» συνθηκών (ευμάρειας, άνεσης) ταράχτηκαν και κατέρρευσαν. Όταν οι καταστάσεις είναι δύσκολες τότε όλα είναι πιο δύσκολα. Ταυτόχρονα η κρίση έχει φέρει και μια συσπείρωση. Στις ισχνές εποχές στηριζόμαστε περισσότερο στον άλλον και αναπτύσσουμε αλληλεγγύη. Οπότε κατά μια έννοια έχει θέσει τις σχέσεις μας σε μια νέα βάση.

 

- Το πιο δύσκολο κομμάτι στις ανθρώπινες σχέσεις ποιο είναι και πως μπορεί να αντιμετωπιστεί;

- Αν ήταν να διαλέξω ένα κομμάτι τότε θα έλεγα πως αυτό είναι η παραπληροφόρηση γύρω από τις σχέσεις και οι άδικες προσδοκίες που τους έχουμε φορτώσει. Δεν ξέρουμε πώς να σχετιστούμε.

Διαβάζουμε ρομαντικά βιβλία και βλέπουμε ταινίες. Διαβάζουμε ποίηση και ακούμε τραγούδια για έρωτες και αιώνιες αγάπες αλλά ο κόσμος του ρομαντισμού απέχει πάρα πολύ από τον πραγματικό κόσμο. Ο έρωτας δεν γίνεται να κρατάει για πάντα και δεν υπάρχει καμία ταινία που να περιγράφει τη ζωή ενός ζευγαριού αφού παντρεύτηκαν έκαναν παιδιά και έχουν ΕΝΦΙΑ να πληρώσουν. Δεν ξέρουμε πώς να σχετιστούμε.

Ταυτόχρονα η εποχή μας έχει το κακό ότι μας λέει πως μπορούμε να είμαστε ευτυχισμένοι. Ότι πρέπει να έχουμε όμορφες σχέσεις. Δε μας λέει κανένας όμως πώς να τις αποκτήσουμε. Όταν λοιπόν οι μεγάλες προσδοκίες, που η ζωή μας δημιουργεί, έρχονται σε σύγκριση με την αναγκαστικά πολύ δύσκολη πραγματικότητα, ξαφνικά απογοητευόμαστε γιατί έχουμε θέσει τον πήχη ανεδαφικά υψηλά.

 

- Δηλαδή δεν πρέπει να είναι όμορφες οι σχέσεις;

- Όχι δεν πρέπει. Μπορούν να είναι όμορφες, αλλά δεν πρέπει. Ας πούμε πως δεν είναι το φυσικό τους. Οι σχέσεις είναι πάρα πολύ δύσκολες όπως προανέφερα. Εκ κατασκευής. Είναι φυσιολογικό αυτό. Αν όμως εμείς έχουμε στο μυαλό μας ότι μια όμορφη σχέση είναι μια σχέση η οποία δεν έχει προβλήματα, η οποία έχει ροή και οι καταστάσεις κυλάνε αβίαστε τότε αυτό που κάνουμε είναι ότι βάζουμε τρικλοποδιά στον εαυτό μας. Οι σχέσεις θέλουν σκληρή δουλειά για να παν καλά. Δε θα παν καλά από μόνες τους. Αν δεν το γνωρίζω αυτό τότε κάθε φορά που θα εμφανίζεται ένα εμπόδιο θα νομίζω ότι κάτι πάει στραβά με τη σχέση μας. Θα νομίζουμε ότι μας φταίει ο άλλος. Και θα είναι πιο εύκολο για εμάς να τα παρατήσουμε. Ενώ θα μας βοηθούσε αν συνειδητοποιούσαμε ότι απλά έτσι είναι τα πράγματα. Οι σχέσεις είναι πολύ δύσκολες. Τελεία και παύλα.

 

- Μήπως ακούγεται λίγο απαισιόδοξο όπως το θέτετε;

- Κατά τη γνώμη μου είναι πολύ αισιόδοξο! Γιατί αυτή η οπτική ανακουφίζει τον καθένα μας λέγοντάς του ότι δεν έχει πρόβλημα η σχέση σου. Δεν έχεις πρόβλημα εσύ. Απλά έτσι είναι τα πράγματα. Μπορείς να τα φτιάξεις να είναι καλύτερα αν θέλεις. Αλλά θα χρειαστεί αρκετή προσπάθεια από σένα. Από μόνα τους δε θα γίνουν εύκολα. Δεν θα έπρεπε να είναι εύκολα. Μπορείς να βοηθήσεις. Και να ξέρεις ότι αν προσπαθήσεις πολύ πάλι θα είναι δύσκολα και θα θέλει προσπάθεια και συμβιβασμούς. Αυτό δε σταματάει ποτέ. Όμως εσένα δε θα σε ενοχλεί τόσο.

 

- Θέλουν λοιπόν συμβιβασμούς οι σχέσεις; Δεν καταστρέφουν τις σχέσεις οι συμβιβασμοί;

- Αν το σκεφτούμε το θέμα του συμβιβασμού λίγο πιο προσεχτικά θα διαπιστώσουμε κάτι εντελώς διαφορετικό. Συμβιβαζόμαστε στα πάντα στη ζωή μας. Στο ποια μεριά του δρόμου οδηγούμε, στο πώς ντυνόμαστε, στο πώς μιλάμε στο χώρο εργασίας, στους γονείς, στους φίλους. Στο πόσο δυνατά θα ακούσουμε μουσική την κάθε ώρα της ημέρας, στα πάντα. Γιατί λοιπόν θα πρέπει να μη συμβιβαζόμαστε στις σχέσεις; Δε γίνεται σχέση χωρίς συμβιβασμούς. Θέλεις να βγεις για πίτσα. Θέλει να βγει ταβέρνα. Τι θα κάνεις; Ένας από τους δυο (ή και οι δυο) θα συμβιβαστεί. Θα υπάρχουν αναπόφευκτα συγκρούσεις και θα υπάρξουν αναπόφευκτα συμβιβασμοί. Και δεν πειράζει. Προβλέπεται. Αν όμως πιστεύεις ότι δε θα έπρεπε να υπάρχουν τότε θα στεναχωρείσαι κάθε φορά που το βιώνεις και θα νομίζεις ότι κάτι δεν πάει καλά με τη σχέση σου. Ενώ τίποτα δεν πάει λάθος. Απλώς έτσι είναι οι σχέσεις. Το να συμβιβάζεσαι δεν καταστρέφει τις σχέσεις. Η άποψη πως δε θα έπρεπε να συμβιβάζεσαι καταστρέφει τις σχέσεις.

 

- Η φαντασία μας πόσο επηρεάζει τις διαπροσωπικές μας σχέσεις;

- Δυστυχώς πάρα πολύ. Και λέω δυστυχώς γιατί η φαντασία μας έχει συγκεκριμένο τρόπο που λειτουργεί. Η φαντασία μας συχνά αντιπροσωπεύει τις προσδοκίες μας. Το πώς φανταζόμαστε ότι θα έπρεπε να είναι οι σχέσεις. Αλλά όπως είπα πιο πριν αντλώντας τα πρότυπά μας από ρομαντικές πηγές τότε μόνο να απογοητευτούμε μπορούμε. Η φαντασία μας επίσης μας παγιδεύει στην αρχή μιας σχέσης. Όταν γνωρίζουμε κάποιον δεν τον ξέρουμε πολύ καλά ακόμα οπότε συμπληρώνουμε με τη φαντασία μας τα κενά που δεν ξέρουμε. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι είμαστε συνήθως πολύ αισιόδοξοι. Δηλαδή, μας λέει ο άλλος ότι του αρέσει η μουσική; Εμείς θα υποθέσουμε ότι «Τέλεια! Άρα του αρέσει η βυζαντινή μουσική που αρέσει και σε μένα». Όταν μετέπειτα μάθουμε περισσότερα για εκείνον είναι αρκετά πιθανό να απογοητευτούμε που δεν είναι όπως το ...φανταστήκαμε. Από την άλλη μια δόση φαντασίας μέσα στη σχέση μπορεί να είναι ανανεωτική όταν τη μοιραζόμαστε με τον άλλον.

 

- Χρειάζεται αρκετή ωριμότητα για να δεις τα πράγματα έτσι φαντάζομαι…

- Έχετε δίκιο. Δεν είναι ο συνηθισμένος τρόπος να σκεφτόμαστε. Συνήθως ακολουθούμε ένα μπούσουλα σε αυτή τη ζωή χωρίς να εξετάζουμε ιδιαίτερα τις πράξεις μας. Έτσι περνάμε τη ζωή μας στον αυτόματο. Αντιδρούμε σε όσα μας συμβαίνουν αντί να τα προκαλούμε εμείς. Ταυτόχρονα όταν κρίνουμε την ποιότητα της ζωής μας ανατρέχουμε σε εξωτερικά πρότυπα και συγκρινόμαστε με εκείνα. Είναι η οικογένειά μου όπως η οικογένεια του Βιτάμ; Όπως η οικογένεια των διαφημίσεων των δημητριακών; Αν δεν είναι τότε νομίζω ότι η προσπάθειά μου έχει αποτύχει. Δεν κοιτάζουμε τι κάνεις εμάς χαρούμενους. Κοιτάζουμε πώς θα «έπρεπε» να είμαστε και αν πληρούμε τις προϋποθέσεις της κοινωνίας για το οτιδήποτε. Δυσκολευόμαστε να κοιτάξουμε μέσα μας και να δούμε τι είναι αυτό που εμείς πραγματικά θέλουμε.

- Η εσωτερική αναζήτηση είναι λοιπόν δύσκολη υπόθεση;

- Η εσωτερική αναζήτηση είναι μονόδρομος αν θέλουμε να νιώσουμε πλήρης και να πλησιάσουμε την ευτυχία. Είναι μια υπόθεση που μας ξεβολεύει όμως. Γιατί όλοι μας ζούμε σύμφωνα με ένα μοντέλο που έχουμε δομήσει για την αυτοεικόνα μας. Περνάμε όλη μας τη ζωή με αυτό. Όταν αρχίσουμε να ψάχνουμε την αλήθεια μας όμως, τα βαθυθέλω μας, όπως τα αναφέρω στο βιβλίο μου, τότε ίσως συνειδητοποιήσουμε πως η όμορφη εντύπωση που έχουμε για εμάς δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Ταυτόχρονα, η εσωτερική αναζήτηση έχει επίδραση και στις σχέσεις μας. Ας μηνξεχνάμε πως ο τρόπος που σχετιζόμαστε με τους άλλους είναι ακριβώς ο ίδιος με τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας. Αυτό είναι μαθηματικό αξίωμα. Έτσι όταν αρχίσουμε να ψαχνόμαστε και να αλλάζουμε, μοιραία θα διαταραχθούν και οι ισορροπίες με τους ανθρώπους της ζωής μας. Αλλά ας μη μας τρομάζει αυτό. Οι νέες ισορροπίες που θα εγκατασταθούν αξίζουν πραγματικά τον κόπο!

 

- Θέλετε να μας πείτε λίγα πράγματα παραπάνω για το αξίωμα αυτό;

- Βεβαίως. Αυτό που λέω στην ουσία είναι ότι δε γίνεται να αγαπάμε μόνο τους άλλους και όχι τον εαυτό μας, όπως δεν γίνεται να αγαπάμε μόνο τον εαυτό μας και όχι τους άλλους. Όπως σχετίζομαι με μένα με ακριβώς τον ίδιο τρόπο θα σχετιστώ και με τους γύρω μου. Ας δούμε τις δυο άκρες στο φάσμα του σχετίζεσθαι. Πολλοί άνθρωποι νομίζουν ότι αγαπούν όλους τους άλλους εκτός από τον εαυτό τους. Νομίζουν ότι επειδή βάζουν τον εαυτό τους τελευταίο αυτό σημαίνει ότι αγαπούν μόνο τους άλλους. Αυτό είναι λάθος διότι αυτοί οι άνθρωποι στην ουσία δεν αγαπούν τους άλλους. Θέλουν μόνο να λαμβάνουν την αποδοχή οπότε την εξαγοράζουν όντας καλοί μαζί τους. Αν τύχει και κάποιος δεν τους τη δώσει τότε θα τον παρατήσουν και θα τον κριτικάρουν αυστηρά αμέσως. Είναι πολύ αυστηροί με τους άλλους αν δεν παίρνουν την αποδοχή που χρειάζονται.

 

- Καταλαβαίνω τι λέτε. Το άλλο άκρο ποιο είναι; Να υποθέσω οι εγωιστές;

- Ναι, ακριβώς! Οι εγωιστές είναι άνθρωποι που όλοι νομίζουμε ότι κοιτάζουν μόνο την πάρτη τους και δεν τους νοιάζει κανένας άλλος. Που αγαπούν μόνο τον εαυτό τους. Αυτό στην πραγματικότητα δεν ισχύει. Αυτοί οι άνθρωποι δεν αγαπούν τον εαυτό τους. Είναι οι πρώτοι που θα αυτομαστιγωθούν (στα κρυφά βέβαια) αν δεν κάνουν τα πράγματα όπως θα έπρεπε. Είναι πολύ αυστηροί με τον εαυτό τους και δεν τον χαίρονται. Εμείς βέβαια δεν το βλέπουμε αυτό. Βλέπουμε μόνο το εγωιστικό προσωπείο που μας δυσκολεύει. Πίσω από τη σκηνή όμως είναι και αυτοί άνθρωποι ταλαιπωρημένοι όπως όλοι μας.

 

- Οι ψυχολόγοι βοηθούν στην αντιμετώπιση της διαχείρισης των καθημερινών μας προβλημάτων σαν αυτά που αναφέρεις;

- Ο καλός ο ψυχολόγος έχει σαν στόχο να σε βοηθήσει να βρεις τι θέλεις. Να σε βοηθήσει να βρεις ποιος είσαι. Να σε κάνει να δεις μια πιο ξεκάθαρη εικόνα του εαυτού σου. Δεν είναι εκεί για να σου προτείνει λύσεις. Αλλά είναι εκεί για να καταφέρεις να βρεις τις δικές σου λύσεις. Γιατί σε καμία κατάσταση δεν υπάρχουν «σωστές» και «λάθος» λύσεις. Υπάρχουν μόνο οι λύσεις που μας αρέσουν και αυτές που δε μας αρέσουν. Αν ξέρεις βέβαια, ποιος είσαι και τι θέλεις μετά θα μπορείς να διαχειρίζεσαι ευκολότερα και τα καθημερινά σου προβλήματα.

 

- Τι εννοείτε ότι δεν υπάρχουν «σωστές» και «λάθος» λύσεις;

- Γενικώς δεν υπάρχουν σωστές και «λάθος» αποφάσεις. Είναι μαθηματικώς αδύνατον να πάρεις μια λάθος απόφαση!

 

- Πώς γίνεται αυτό; Εγώ έχω πάρει πολλές αποφάσεις τις οποίες τις μετάνιωσα. Δεν ήταν λάθος αυτές οι αποφάσεις;

- Κι εγώ έχω πάρει τέτοιες αποφάσεις. Πολλές μάλιστα! Ήταν όμως λάθος; Έστω ότι παίρνεις την απόφαση να κάνεις μια σχέση. Μπορείς να ξέρεις από πριν πώς θα εξελιχθεί; Μπορείς να ξέρεις ακριβώς τι θα γίνει; Συνήθως όχι. Αν μετά από τρία χρόνια ή τρεις εβδομάδες χωρίσεις, δε σημαίνει ότι η απόφασή σου ήταν λάθος. Απλώς δεν είχες όλα τα δεδομένα την ώρα που την έπαιρνες. Έστω ότι σκέφτεσαι σε ποια πόλη να μείνεις. Και λες θα φύγω από τη Δράμα και θα πάω στη Θεσσαλονίκη. Αν ένα χρόνο μετά το μετανιώσεις αυτό δε σημαίνει ότι η απόφασή σου, την ώρα που την έπαιρνες ήταν λάθος. Δεν ήξερες ότι θα το μετανιώσεις από την αρχή. Μένοντας ένα χρόνο στη Θεσσαλονίκη είδες κι άλλα πράγματα, μάζεψες κι άλλα δεδομένα, βίωσες κι άλλες καταστάσεις και αποφάσισες ότι τελικά δε σου αρέσει. Αν λες όμως ότι ήταν λάθος η απόφασή σου τότε γίνεσαι άδικος με τον εαυτό σου την ώρα που έπαιρνε την απόφαση. Επειδή τότε δεν είχες όλα τα δεδομένα τα οποία καθόρισαν την τελική ετυμηγορία σου. Σωστές και λάθος αποφάσεις δεν υπάρχουν. Υπάρχουν μόνο αποφάσεις με όλα τα δεδομένα ή όχι. Αν έχεις όλα τα δεδομένα και πάλι δεν μπορείς να αποφασίσεις, τότε σχεδόν δεν έχει σημασία τι θα αποφασίσεις. Ρίξε ένα νόμισμα...

 

- Ακούγεται πολύ ανακουφιστικό αυτό για όσους ανθρώπους είναι αναποφάσιστοι.

- Είναι ναι. Γιατί το δίλημμα δεν είναι τόσο μεγάλο όσο το φανταζόμαστε. Εδώ θέλει όμως προσοχή. Όταν πάρεις την απόφαση μετά αυτό που θα παίξει καθοριστικό ρόλο στο αν θα τη μετανιώσεις είναι το αν θα τη στηρίξεις με τις συμπεριφορές σου αφού την πάρεις. Δηλαδή, αν πεις θα πάω Θεσσαλονίκη κάνε ό,τι μπορείς για να εγκληματιστείς και να περάσεις καλά εκεί. Αν είσαι κάθε Σαββατοκύριακο στη Δράμα και δε βγεις να κάνεις φίλους, για παράδειγμα, τότε αυτή η συμπεριφορά σου θα επηρεάσει πάρα πολύ το ότι δε σου «βγήκε» η επιλογή Θεσσαλονίκη. Δεν πήρες λάθος απόφαση. Δε στήριξες την απόφασή σου. Είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Αν είσαι με το ένα πόδι στη Δράμα (ή στη σχέση στο άλλο παράδειγμα) τότε αυτή η στάση σου θα διαμορφώσει το τελικό αποτέλεσμα.

 

- Καταλαβαίνω. Είναι πολύ δύσκολο νομίζεται να αλλάξουμε συμπεριφορές;

- Η δυσκολία μας για να αλλάξουμε μια συμπεριφορά είναι ευθέως ανάλογη του πόσο θέλουμε να την αλλάξουμε. Π.χ. μπορεί για πολλούς να είναι δύσκολο να κόψουν το κάπνισμα αλλά αν τους πει ο γιατρός ότι ή το κόβεις ή πεθαίνεις σε ένα χρόνο οι περισσότεροι τουλάχιστον θα το έκοβαν αμέσως. Δεν είναι λοιπόν δύσκολο να αλλάξουμε συμπεριφορές. Δύσκολο είναι να θέλουμε αρκετά να αλλάξουμε συμπεριφορές...

 

- Τα στερεότυπα επηρεάζουν τη ζωή μας;

- Η ζωή μας είναι χτισμένη γύρω από στερεότυπα. Έτσι λειτουργεί ο εγκέφαλός μας ευτυχώς ή δυστυχώς. Και είναι πολύ χρήσιμο γιατί με αυτόν τον τρόπο εξοικονομούμε πολύτιμη ενέργεια. Χρησιμοποιούμε προηγούμενες εμπειρίες για να μάθουμε ώστε να μη χρειάζεται να σκεφτόμαστε από την αρχή κάθε φορά. Π.χ., αν βρεθώ σε ένα σκοτεινό δρομάκι νύχτα σε μια γειτονιά που δεν ξέρω η στερεοτυπική γνώση μπορεί να με βοηθήσει να αποφύγω πιθανούς κινδύνους. Ταυτόχρονα στις διαπροσωπικές σχέσεις τα στερεότυπα μπορούν να προκαλέσουν πολλές παρεξηγήσεις. Όταν κρίνουμε τους ανθρώπους από το χρώμα, το επάγγελμα, το φύλλο. Δεν τους δίνουμε την ευκαιρία να εκφραστούν και να τους γνωρίσουμε πραγματικά. Βλέπουμε μόνο τον μανδύα που τους φορέσαμε και σχετιζόμαστε με αυτό το μανδύα. Αν εγώ πιστεύω ότι ο άλλος απέναντί μου είναι γκρινιάρης τότε ό,τι μου λέει θα το ερμηνεύω υπό αυτό το πρίσμα και ποτέ δε θα καταλάβω τι τον ενοχλεί πραγματικά. Γιατί για μένα «απλά γκρινιάζει».

 

- Ποσό δύσκολο είναι να νιώσουμε ευτυχισμένοι η καλύτερα υπάρχει διαρκή αίσθημα ευτυχίας;

- Υπάρχει ένα σημαντικό πρόβλημα στο θέμα της ευτυχίας. Την έχουμε ταυτισμένη με την διασκέδαση. Με το να περνάμε καλά. Δεν είναι αυτό η ευτυχία όμως. Ευτυχία σημαίνει να είσαι σε αρμονία με τη ζωή σου. Να νιώθεις πως έχει νόημα. Κι ας έχει δυσκολίες και αγώνα και άγχος. Είναι φυσιολογικά όλα αυτά. Όπως είναι φυσιολογικές και οι δυσκολίες στις σχέσεις. Όμως η κοινωνία μας έχει δαιμονοποιήσει τα άσχημα συναισθήματα. Έτσι όλοι έχουμε στο μυαλό μας μια εικόνα της ευτυχίας η οποία απλά δεν υπάρχει. Ας αναρωτηθεί ο καθένας μας. Ξέρουμε κανένα άνθρωπο ο οποίος είναι ευτυχισμένος με τον τρόπο που εμείς περιμένουμε να είμαστε ευτυχισμένοι; Έστω και έναν; Θα συνειδητοποιήσουμε ότι μάλλον κανένας δεν είναι ευτυχισμένος. Αυτό δε σημαίνει ότι όλοι μας είμαστε δυστυχισμένοι. Σημαίνει ότι ο πήχης με τον οποίο συγκρινόμαστε δεν είναι ρεαλιστικός.

 

- Δηλαδή δεν μπορούμε να είμαστε ευτυχισμένοι;

- Όχι δε μπορούμε να είμαστε ευτυχισμένοι με την έννοια να είμαστε συνέχεια χαρούμενοι. Η ευτυχία δεν είναι η φυσική κατάσταση του ανθρώπου. Στην εποχή μας υπάρχει πολύ μεγάλη έμφαση στο να σκεφτόμαστε θετικά και να είμαστε ευτυχισμένοι. Έτσι όμως μόνο ένα αίσθημα ανεπάρκειας μπορούμε να νιώσουμε όταν φυσιολογικά αποτύχουμε. Ας απενοχοποιηθούμε. Η ευτυχία όπως την σκεφτόμαστε δεν υπάρχει. Και δεν πειράζει. Η ζωή είναι δύσκολη. Και δεν πειράζει. Αν όμως πιστεύεις ότι θα έπρεπε να είναι εύκολη μετά θα νομίζεις ότι κάτι πάει στραβά με σένα που δεν τα κατάφερες. Σκέψου το σαν να πηγαίνεις γυμναστήριο. Εκεί ξέρεις ότι θα ζοριστείς, θα ιδρώσεις, θα κουραστείς. Όταν πας λοιπόν και όντως ταλαιπωρείσαι σωματικά δεν απογοητεύεσαι. Γιατί το ήξερες ότι θα είναι έτσι. Μπορεί μάλιστα να βρίσκεις και απόλαυση μέσα σε αυτό. Έτσι λοιπόν και με τη ζωή. Αν δεχτείς ότι είναι δύσκολη, είναι σαν τον γυμναστήριο, τότε δε θα απογοητεύεσαι με τις αναποδιές και τα εμπόδια. Θα τα περιμένεις. Μπορείς μάλιστα να βρεις και τρόπους να τα απολαμβάνεις. Και όλα θα είναι πολύ πιο εύκολα ψυχικά. Και πολύ πιο ανθρώπινα...

 

- Εσύ είστε ευτυχισμένος;

- Θεωρώ πως ναι. Έτσι νιώθω. Συνεχίζω να αγχώνομαι να νευριάζω, να στεναχωριέμαι. Αλλά δε με ενοχλεί Καταλαβαίνω ότι είναι μέρος του παιχνιδιού και έτσι παραμένω ήσυχος σε ένα βαθύτερο επίπεδο. Η δυσφορία κρατάει πολύ λίγο και η φυσική μου ισορροπία επανέρχεται.

 

- Με τι ασχολείστε εκτός του βιβλίου σας;

- Διοργανώνω σεμινάρια πάνω στις Σχέσεις, το Άγχος και τη Θετική Ψυχολογία είτε για τον κόσμο είτε για εταιρείες. Επίσης με καλούν σε ομιλίες, έχω πραγματοποιήσει και στη Δράμα αρκετές. Ασχολούμαι και με το κρασί και μάλιστα έχω δημιουργήσει ένα σεμινάριο Κρασί και Θετική Ψυχολογία όπου παντρεύω τις δυο μου αγάπες. Παράλληλα έχω το blog μου (www.dimitrisflamouris.com). Είναι αρκετά γεμάτη η ζωή μου και την απολαμβάνω!

 

 

Αφήστε το σχόλιό σας