Αρχική Σελίδα

Ψίθυροι | Εκδόσεις Περιοδικών - Εφημερίδων | Ηπείρου 2, 66100 Δράμα | Τηλ: 25210 36 700 | info@psithiri.gr

ΘΕΜΑΤΑ & ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ


Πλατεία: Αστικός χώρος - αστικός κόσμος

1 σχόλιο

Ιστορική αναδρομή στην Πλατεία Ελευθερίας της Δράμας

Στην αρχαία Ελλάδα, το -κλεινόν ή μη-άστυ διέθετε κάποιους χώρους κεντρικούς και κυκλικούς, όπου η θεά Εστία ρίζωνε και συντηρούσε τις δραστηριότητες των ανθρώπων. Κατ' επέκτασιν, κάθε εστία/οικία, προσκολλημένη στη γη, έμοιαζε κατά τον Ζαν Πωλ Βερνάν με «ομφαλό που ρίζωνε το σπίτι στο χώμα».

Για λόγους ιστορικούς, οικονομικούς, πολιτικούς και θρησκευτικούς, οι σύγχρονες δυτικές πόλεις διατήρησαν την αναγκαιότητα ενός κέντρου, που, ως εικόνα σφαιρική και ομόκεντρη της μνήμης και της ταυτότητας μιας πόλης, συμβολίζει την ενότητα ενός κατακερματισμένου αστικού χώρου, δηλαδή το σημείο συνάθροισης και συγκέντρωσης των κατοίκων της πόλης. Άρα, «πηγαίνω στο κέντρο (μιας πόλης) σημαίνει συναντώ την κοινωνική «αλήθεια», δηλαδή, συμμετέχω στην υπέροχη πληρότητα της πραγματικότητας», αποφαίνεται ο γάλλος θεωρητικός Ρολάν Μπαρτ.

Από την άλλη, το κέντρο μιας σύγχρονης πόλης -εύκολα, πλέον, προσβάσιμο στον πολύ κόσμο, λόγω της διεύρυνσης των οδικών αρτηριών και της εξέλιξης των μέσων μαζικής μεταφοράς -διαθέτει παραδοσιακές ή μη πλατείες, που ενσωματώνονται αρμονικά στον αστικό χώρο, επιτρέποντας τη συνάθροιση και την πρόσμειξη των κατοίκων μιας πόλης.
Υπάρχουν ποικίλες πλατείες: κυκλικές, ημικυκλικές, τριγωνικές, τετράγωνες ή πολυγωνικές, αλλά, κυρίως, υπάρχουν «πλατείες ανοιχτές», ως σημεία σύγκλισης πολλών αρτηριών, και «πλατείες κλειστές», ως χώροι προέκτασης μνημείων, μουσείων ή εκκλησιών.

Οι πλατείες σε μια πόλη είναι το ξέφωτο που ο οδοιπόρος σταματά. Είναι εκεί που οι άνθρωποι στήνουν μνημεία και τα καφενεία βγάζουν καρέκλες. Ένας τόπος σαν την αρχαία Αγορά, που οι πολίτες μαζεύονται να συζητήσουν, ν' αποφασίσουν ή να περάσουν τη μοναξιά τους συντροφικά.

Εν τέλει, για να εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας στην πόλη της Δράμας, αυτή διαθέτει ποικίλες πλατείες Μικρές, μεγάλες, άσημες και διάσημες. Απ' όλες όμως τις πλατείες, μία ξέρουμε, ως Δραμινοί, πολύ καλά. Την Πλατεία Ελευθερίας. Παρ' όλες τις αλλαγές που μεσολάβησαν, κι ας έφυγαν τα τραπεζάκια, κι ας κόπηκαν δέντρα, αυτή παραμένει το κέντρο αναφοράς για όλους μας. Είναι ο ομφαλός της πόλης

Η πλατεία της Δράμας τον 17ο αιώνα
Η μόνη αξιοσημείωτη αναφορά για την περιοχή χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα. Στηρίζεται στη μαρτυρία του Τούρκου Μουζεϊνη περιηγητή Εβλιά Τσελεμπή που χαρακτηριστικά περιγράφει:
«Εις το κέντρον της πόλεως και έμπροσθεν το Εσκί Τζαμί (Άγιος Νικόλαος) τροφοδοτούμενη από τα γάργαρα νερά υπερεκατόν πηγών που αναβλύζουν επί τόπου, ευρίσκεται η περίφημος τεχνητή λίμνη της Δράμας, της οποίας η ωραιότης είναι αφάνταστος.

Ολόκληρος ο βυθός της είναι εστρωμένος με λευκόν μάρμαρον, περιβάλλεται κυκλικώς από αιωνοβίους πλατάνους και κομψάς ιδιωτικάς επαύλεις. Τα βαθύσκια γιγαντιαία δένδρα, πολλά των οποίων ως λέγεται αριθμούν βίον χιλίων ετών με την εκκωφαντικής συναυλίαν χιλιάδων πολυχρώμων ωδικών πτηνών, δίδουν εις το τοπείον μεγαλοπρέπειαν, ομοίαν της οποίας δεν συνήστησα ούτε εις τας χώρας των αράβων, ούτε των Ρωμαίωνμ ούτε εις το Κορασάν, την Μπουχάρα και την Γερμανίαν.

Το ύψος των κρυσταλλίνων υδάτων της λίμνης, φτάνει μέχρι του στήθους του ανθρώπου, η δε έκτασις της είναι τοιαύτη, ώστε δύναται να περιλάβη ανέτως πεντακοσίους κολυμβητάς.

Τετράκις του έτους, καθ' έθιμον όλος σχεδόν ο πληθυσμός, συν γυναιξί και τέκνοις συγκεντρώνονται γύρω από τον επίγειον αυτόν Παράδεισον και οι νέοι αμφοτέρων των φύλων, αφού διασκεδάσουν με τις κούνιες που στήνουν εις τους κλάδους των δένδρων ξεχύνονται ομαδικώς εις την λίμνην και με απαράμιλον χάριν καλυμβούν, παίζουν και περιπτύσσονται, χωρίς κανείς από τους θεατές να σκανδαλισθή από το υπέροχο θέαμα των ζωντανών αγαλμάτων που αντικρύζει. Είναι έθιμον τοπικόν που το σέβονται όλοι.

Ταυτοχρόνως το πλήθος παρακολουθεί τους ακροβάτας, τους μουσικούς και τους ταχυδακτυλουργούς που συρρέουν πανταχόθεν επί τη ευκαιρία των εορτών, ενώ εκ παραλλήλου εκατοντάδες πωληταί εδεσμάτων και αναψυκτικών εγκατεστημένοι εις πρόχειρα παραπήγματα, διαλαλούν εις όλους τους τόνους τα εμπορεύματα των.

Αι εορταί συνεχίζουν επί τρία ημερόνυχτα. Κατά τας νύχτας τα φώτα των χιλιάδων φανών δίδουν εις το τοπείον ονειρώδη όψιν και το θέαμα είναι απείρως φαντασμαγορικώτερον. (Απόσπασμα από τη Ιστορία της Δράμας 1969 του Φώτη Τράρχη κεφ Ένας αγράμματος σουλτάνος).

Μία έμμεση μνεία για τα μεγάλα δέντρα της Πλατείας περί το 1805 γίνεται στο βιβλίο του Β. Κ. Πασχαλίδη «Δραμινά Ιστορικά» όπου περιγράφει: «εκ των συλληφθέντων ανδρών του Νικοτσάρα άλλοι εφονεύθησαν εις το Ροδολείβος εντός της αποθήκης του Κιόρ-Φετά μπέη, άλλοι εκρεμάσθησαν εις τους πλατάνους της κεντρικής πλατείας της πόλεως Δράμας και άλλοι μετήχθησαν εις την Ζίχνη όπου εφονεύθησαν κατόπιν διαταγής του Χασάν πασά..»

Ιστορική εξέλιξη
Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι με την ανάπτυξη της εκτός των τειχών πόλης της Δράμας και τη δημιουργία της «περιοχής αγοράς» κατά μήκος των δύο όχθων του χειμάρρου Μοναστηρακίου (βλ πρακτικά επιστημονικής συνάντησης 1989 «Η Δράμα και η περιοχή της» εισήγηση Κορνηλίας Τρακασοπούλου-Τζήμου «Δράμα: από την Οθωμανική στη Νεοελληνική Πόλη») η εν λόγω περιοχή της Πλατείας λειτουργούσε ως τόπος συνάντησης και συνεύρεσης των κατοίκων της.

Παράλληλα ο ρόλος της «ως πλατείας», να φιλοξενεί κοινωνικές και θρησκευτικές εκδηλώσεις και επομένως να αποτελεί χώρο στάσης και όχι περάσματος μόνο, την κατέστησε τον ομφαλό της πόλης.

Σημαντικά ιστορικά γεγονότα διαδραματίστηκαν στο χώρο αυτό όπως ο απαγχονισμός του Άρμεν (1905 κατά Β. Πασχαλίδη), παλαϊκές συγκεντρώσεις 1919, η σφαγή από τους Βουλγάρους το 1941, τα οποία σηματοδοτούν το χώρο με μνήμες σεβασμού.

Επειδή οι ανάγκες μιας σύγχρονης κοινωνίας αλλάζουν, μαζί με τις αλλαγές που επιφέρει ο νεοτερισμός, η πλατεία της Δράμας έχει αλλάξει άρδην όψη. Και επειδή κάθε είδους παρέμβαση σήμερα δεν μπορεί να επαναφέρει τα ιστορικά νεοκλασικά κτίρια που υπήρχαν, καλό θα ήταν, όσα έχουν εναπομείνει, όπως τα δύο μπρος στον Αγ. Νικόλαο και το τρίτο του Μπέκου, να ενισχυθούν και να διατηρηθούν στην διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Η φωτογραφική αναδρομή που παρουσιάζεται, καταγράφει την αλλοίωση που έχει υποστεί η Πλατεία με τη γύρω νέα δόμηση και βεβαιώνει το ανεπίστρεπτο στην αρχική της ατμόσφαιρα.

Το φωτογραφικό υλικό παραχωρήθηκε από τους κ.κ. Αθανασίο Κάζη, φαρμακοποιό, Άλκη Τσολάκη, φαρμακοποιό, Βασίλειο Πασχαλίδη, δικηγόρο, Γεώργιο Χατζόπουλο, καθηγητή, πρόεδρος Εταιρείας Δραμινών Μελετών, στους μελετητές Σοφία Εμμανουηλίδου και Βασίλη Μπακαγιάννη και ΣΙΑ ΕΕ, οι οποίοι και συνέταξαν για λογαριασμό του Δήμου Δράμας μελέτη «Ανάπλαση της κεντρικής Πλατείας Ελευθερίας Δράμας», από την οποία αντλήσαμε και εμείς τις πληροφορίες μας, σε μια προσπάθεια καταγραφής της ιστορικής μνήμης της κεντρικής πλατείας της πόλης.

Η χρονολόγηση των φωτογραφιών στηρίχθηκε σε μαρτυρίες και εκτιμήσεις των στοιχείων που απεικονίζονται α' αυτές π.χ. των γύρω κτιρίων, των κοινωνικών εκδηλώσεων κλπ σε συνεργασία και με τους κατόχους των αρχείων. Καλύπτουν την περίοδο από την αρχή του αιώνα μέχρι σήμερα. Για προηγούμενες εποχές δεν έχουν βρεθεί σημαντικά στοιχεία.

 


Σχόλια (1)

rcivsmbbi - Τρίτη 19 Απριλίου 2011 στις 15:28
Nf6yP7 fykdhdhafpzg, [url=http://uhklcnvupurl.com/]uhklcnvupurl[/url], [link=http://jxrjscqqkqkh.com/]jxrjscqqkqkh[/link], http://ykgpstlvugmj.com/

Αφήστε το σχόλιό σας